صفحه اولآموزش معارف قرآن کریمدرس نهم: .................................... قوم نجات یافته

درس نهم: .................................... قوم نجات یافته

در این درس آشنا می شویم با:

1.برخی سنتهای الهی درباره عکس العمل اقوام بشری در برابر پیامبران

2.مرحله ای بودن کیفر های تنبیهی الهی در جهت هدایت انسان و تأثیر آن

3.سرنوشت قوم یونس و نجات آنها از عذاب الهی

4.تقدم رحمت خداوند بر غضب او

آیات درس را قرائت کنید.

سوره یونس آیه98

سوره مؤمنون آیه74الی77

سوره زخرف آیه48

سوره أعراف آیه96

سوره فاطرآیه45

به کمک معنای کلمات زیر،آیات درس را ترجمه کنید.

کَشَفنَا : برطرف کردیم،کنار زدیم

خِزی : خواری،ذلت

مَتَّعنَا : بهرمند ساختیم،امکانات زندگی دادیم

نَاکب : منحرف و دور افتاده

ضُرّ : سختی،مشقت،بدحالی

لَجُّوا : پافشاری کردند

یَعمَهُونَ : متحیر و سرگردان می شوند

مَا استَکَانُوا : خاضع نشدند،سر تسلیم فرود نیاوردند

مُبلِس : ناراحت و اندوهگین،نا امید،مات و مبهوت

نُری : نشان می دهیم

ظَهر : پشت

دَابَّة : جنبنده

أَجَلٍ مُسَمًّی : زمان معینی

 

بیان آیات

     قرآن کریم می فرماید در صورتی که اقوام بشری ایمان آورده و با عمل به دستورات خداوندتقوا پیشه کنند،در رحمت و برکت الهی از زمین و آسمان بر آنها گشوده خواهد شد.از سوی دیگر اگر برخی از اقوام دچار عذاب   می شوند،خود با تکذیب الهی زمینه ساز این عذاب بوده اند.با دقت در آیات قرآن،حکمت این کیفر ها و نیز سیر عذابهای الهی روشن می گردد.

     خدای رحمان،بسیاری از خطاهای اقوام و افراد را نادیده می گیرد و مورد عفو و اغماض قرار می دهد،و گر نه این اندازه مهلت به خطا کاران داده نمی شد.

     عذابهای الهی جنبه تربیتی دارد و تنبیه  و هشدار است،و چنان چه تنبیه ابتدایی مفید نیفتد در مرحله های بعدی تشدید می گردد،چنان که درباره قوم فرعون آمده است:

          «ما-در جهت تنبیه و هشدارآنها-هر آیت و عذابی را که به آنا نمایاندیم،از عذاب قبلی بزرگتر بود.ما آنها را به مشکلات دچار نمودیم،شاید به راه حق باز گردند.»[زخرف آیه48]

     آنها که اهل ایمان به آخرت نیستند، از راه منحرف می شوند(و هشدار نمی پذیرند).اگر بر این گونه مردمان،رحم و شفقت بیاوریم و مشکل را از آنها بر طرف سازیم،کور کورانه بر طغیان و سرکشی خود لجاجت می ورزند؛و وقتی به عذاب دچارشان سازیم(تا ننبیه شوند)حاضر نمی شوند که در برابر پروردگارشان خاضع گردند و با تضرع و زاری به سوی او باز گردند.تا این که وقتی(کا ربه مرحله آخ رسد و)دری از عذاب سهمگین بر رویشان گشوده شود،راه را بر خود بسته دیده و نا امید می شوند(و باز هم به سوی حق باز نمی گردند).

     گویا نظر قرآن کریم بر این است که ختی در حالت مشاهده آخرین مرحله عذاب هم،مردم نباید نا امید شوند؛بلکه باید با روی آوردن به خدای مهربان و توبه و ایمان،عذاب را از خود بر طرف سازند.قرآن کریم قوم یونس را به عنوان قوم نجات یافته معرفی می کند.انان هنگام موجه شدن با عذاب الهی،ایمان آوردند و به سوی خدا بازگشتند.ایمان قوم یونس،در آخرین لحظات مفید افتاد و خداوند عذاب ذلت بار را از آنها بر طرف ساخت.(1)

قوم یونس را چو پیــدا شـــد بــلا              ابر پر آتــــش جــــدا شد از سما

جملگان بر بامهــا بــــودند شــب              کــه پـــــدید آمــد ز بلا أن کُرَب(2)

لیک چون دیدنــــــــــد آثار بــــــلا              در تضـــــــــرع آمــــدند و لابه ها

از نماز شما تا وقـــــت ســـــــحر              خاک می کـــــردند بر سر آن نفر

جملگی آواز ها بگـرفته شــــــــد              رحــــــــم آمد بر سر آن قوم لُد(3)

بعد نومیدی و آه نا شـــــــــــگفت              اندک انـــدک ابر وا گشتن گرفت

با تضرع باش تا شــادان شــــــوی              گریه کن تا بی دهان خندان شوی

که برابر می نهد شـــاه مجــــــــید              اشـــک را در فضــل با خون شهید

لابه کرد و اشک چشم خویـش راند              رحمــــت آمد آن غضب را وا نشاند

مولوی

     قرآن کریم شکایت می کند که چرا سایر اقوام،به هنگام مشاهده عذاب،ایمان نیاوردند تا از عذاب برهند.از این رو می توان نتیجه گرفت چنان چه اقوام نوح،عاد،ثمود،لوط و دیگران با همه کفر پیشگی و زشت کرداری،حتی اگر پس زا مواجه شدن با مقدمات کیفر الهی،به سوی حق باز می گشتند و به برنامه تربیتی الهی ایمان می آوردند و به رهنمود های پیامبران که معلمان این برنامه اند گوش می سپردند،خداوند عذاب را از آنها بر طرف می کرد،و راه فلاح و سعادت را به رویشان یم گشود.«البته که خداوند نسبت به بندگانش لطف و مرحمت دارد»(4)و «رحمت او بر غضبش پیشی گرفته است».(5)

     این موضوع درباره همه افراد  بشر صادق است.یعنی چنانچه بنده ای صادقانه به خدا رو آورد و راه ایمان و تقوا بپوید و به جبران خطاهای خود بپردازد،بی شک مورد پذیرش و آمرزش خداوند رحمان قرار می گیرد که او خود فرموده است:

          قُل یَا عِبادِیَ الّذیِنَ أسرَفُوا عَلیَ أَنفُسِهِم لَا تَقنَطُوا(6)مِن رَحمَةِ الله إِنَّ اللهَ یَغفِرُ الذُّنوبَ جَمیِعاً إِنهُ هُوَ الغَفُورُ الرَّحِیمُ[زمر آیه53]

 

*پرسش

1.برای قوم یونس چه پیش آمد؟چرا خداوند آنها را نجات بخشید؟

2.خداوند در صورت ایمان و تقوای مردم،چه وعده هایی به آنها داده است؟

3.عذابهای الهی برا اقوام بشری،به چه منظوری است و در چه صورتی تشدید می شود؟

4.چگونه غضب و کیفر الهی با رحمت او سازگاری دارد؟

 

*پژوهش

1.با مراجعه به ریشه«تَوب»در معجم المفهرس،5 آیه کوتاه درباره پذیرفته شدن تو بندگان بنویسید.

2.با مراجعه به آیات139تا148سوره صافات،شرح مختصری از سر گذشت حضرت یونس را بنویسید.

 

----------------------

1.درباره قوم یونس امده است که حضرت یونس از جفای قومش خسته شد و یکه و تنها،بردون آن که کسی بداند،شهر را ترک کرد،مردم از کرده خود پشیمان شدند و ایمان آوردند.در نتیجه عذاب الهی که برای آنها مقدر شده بود از میان برداشته شد.

2.کُرَب:جمع کربه به معنای غم و سختی

3.لُد:جمع أَلَدّ به معنای دشمن سر سخت و ستیزه جو

4.إِنَّ اللهَ لَذُوا فَضلٍ عَلیَ النَّاسِ وَ لَکِن أَکثَرَ النَّاسِ لَا یَشکُرُونَ؛[غافر آیه61]

5.یَا مَن سَبَقَت رَحمَتُهُ غَضَبُه؛[دعای جوشن کبیر بند20]

6.لا تقنطوا:نا امید نشوید

 

 

 

نظر خود را اضافه کنید.

0
شرایط و قوانین.
  • هیچ نظری یافت نشد