صفحه اولآموزش معارف قرآن کریمدرس چهارم: ................................انسان در زندگی دنیا

درس چهارم: ................................انسان در زندگی دنیا

 در این درس آشنا می شویم با:

1.ابعاد مختلف و متضاد در انسان و علت آن

2.اختیار انسان در انجام کارهای شایسته و ناشایست

3.تشکیل مدرسه دنیا به منظور تربیت و آزمون انسان

4.دو چراغ عقل و وحی در شناخت خی زو سعادت و راه بندگی و اطاعت خداوند

5.نتیجه ازمون انسان در سرای آخرت

آیات درس را قرائت کنید.

سوره مؤمنون آیه12و13

سوره دهر(انسان) آیه2و3

سوره معارج آیه19الی23

سوره شمس آیه6الی9

به کمک معنای کلمات زیر،آیات درس را ترجمه کنید.

سُلالَة : عصاره،چکیده

قَرارٍ مَکینٍ : جایگاه استوار

أَمشاج : آمیخته

هَلوع : بسیار بی تاب و حریس

جَزوع : بسیار بی تاب و نا شکیبا

مَنوع : بسیرا حریص و بخیل

مَا : کسی که،کسانی که

سَوَّی : درست و موزون نمود.

زَکَّیَ : پیک و نیکو خرد

خَابَ : ناکام و محروم شد،زیان کرد.

دسَّیَ : آلوده و فاسد کرد.

 

بیان آیات

     در درس پیش خواندیم که  دنیا به منزله مدرسه ای است که برای تربیت و آزمون انسان تشکیل شده است تا آدمی راه بندگی خدای سبحان را بیاموزد و با اختیار و گزینش خویش این راه را بپوید و به رشد و کمال نایل آید.اما می بینیم که شرکت در هر مدرسه و کلاس،شرایطی دارد،شرایطی متناسب با اهداف آموزشی آن.

     از این رو باید انسان در دنیا به گونه ای باشد که در انجام کارهای مختلف امکان گزینش و انتخاب داشته باشد.به همین جهت خداوند در آفرینش انسان دو بعد متفاوت و یا دو دسته گراشهای مختلف به ودیعت نهاده است؛بعدی ملکوتی و نورانی و بعدی جسمانی و حیوانی.

     بعد ملکوتی انسان در قالب گرایشهای فطری و معنوی جلوه گر می شود،که سرآمد آنها فطرت توحیدی و گرایش به سوی معبود یکتا و روح پرستش است.همچنین گرایش به حقیقت جویی و جستجو گری،و گرایش به عدالت و تنفر از ظلم و گرایش به خیر خواهی و وجود عواطف انسانی و گرایش به غلم و فضیلت و مانند اینها.

     بعد حیوانی انسان نیز در قالب گرایشهای غریزی است که به صورت قوای نفسانی شهوت و غضب جلوه می کند و گاه در شکل صفاتی همچون حسد،حرص،بخل،کینه توزی،خود خواهی و... بروز می نماید.

هر چند وجود این قوا در انسان ضروری است، و حتی بقای انسان در گرو این قوای نفسانی می باشد،اما نکته مهم آن که،این صفات در انسان زمینه ساز گزینش و انتخاب هستند.آفرینش دو بعدی انسان تربیت و آزمون را ممکن می سازد. زیرا اگر تنا تمایلات حیوانی در انسان می بود،حاکمیت آنها بر انسان قطعی می گشت و در حقیقت راه از پیش تعیین شده بود و دیگر انتخاب معنا نداشت،چنان که حیوانات همین گونه اند.آنها فقط به حکم غریزه عمل می کنند و یک راه در پیش دارند.عکس آن هم چنین است،اگر انسنان مانند فرشتگان تنها دارای گرایشهای معنوی و ملکوتی می بود باز هم انتخاب و آزمون چندان معنا پیدا نمی کرد.وجود این دو دسته تمیلات و کششهای مختلف است که آدمی را همواره بر سر دوراهی قرار می دهد و آزمون را جدی می سازد.روزی بر ما نمی گذرد که در آزمونی نباشیم و زمینه ای برای تحریک شهوات نفس و غضب بر انسان عرضه نگردد.

     در هنگام مواجه شدن با کششهای نفسانی،غوغایی در درون آدمی پدیدار می شود.انسان مؤمن از طرفی میل به بر آوردن تمیلات نفسانی خویش دارد،و از طرفی خواهان دست یافتن به مراتب بلند معنوی است؛ولی می داند که رشد معنوی بدون کنترل نفس میسر نیست.اینجاست که آدمی بر سر دو راهی می ماند و به گزینش یکی از دو خواسته ناچار می شود.مثلا آنگاه که فرد مؤمن در برابر صحنه ای از لذت و هوسی قرار بگیرد که مورد پسند خدا نیست،دو خواسته در مقابل خود می بیند،کشش به سوی لذت و هوس و آرمانی در رسیدن به درجات ایمانی، و این دو با یکدیگر در تضادند.البته انسان مؤمن می داند که کمال و رشد او در چشم پوشی از خواهشهای نفسانی نهفته است و نیز می داند که اوامر و نواهی الهی دستوراتی حکیمانه اند که نفع آنها به خود انسان باز می گردد.و حتی آنجا که سخن از بندگی خداست،تنها بنده سود می برد و کمال می یابد،زیرا ذات احدیت از بندگی ما و از هر چیز دیگری بی نیاز است.حال،بنده مؤمن در این تضاد و درگیری که درون نفس او ایجاد می شود چنانچه فرمان خدا را  برگزیندف به حیات طیب دست پیدا می یابد.

     قرآن کریم به مؤمنان خطاب می کند که:

          «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ ءَامَنوُا استَجیِبوُا لله وَ لِرَسُولِ إِذَا دَعَاکُم لِمَا یُحیِیِکُم»[أنفال آیه24]

     آری ارزش زندگی دنیا در همین است که بنده عارف به خاطر رضای معبود خویش،از لذتهای نفسانی حرام دست می شوید و دل بر می کند و رشد می یابد.در حقیقت وظیفه فرد مؤمن این است که بین قوا و امیال خویش،توازن و تعادل برقرار سازد،به گونه ای که از هر میلی بهره مشروع خود را ببرد و به دیگر امیال خویش تجاوز نکند.ولی اگر تنها به طرف امیال حیوانی رفت سقوط خواهد نمود.

     خدای بزرگ در کنار این دو دسته گرایش،چراغ عقل را به انسان ارزانی داشته است تا حق را  از باطل باز شناسد و خوب را از بد تشخیص دهد،همچنین شریعت و دین نورانی خویش را به دست پیام آوران برگزیده اش بر انسان عرضه نموده است تا ایشان تمامی راههای خیر و سعادت را به وی تعلیم دهند و هر آنچه را که موجب شقاوت اوست،برایش نمایان سازند.بدین گونه انسان می تواند در روشنی کامل گام بردارد.[سوره انفال آیه 42]

     انی چنین خدای بزرگ همه موجبات و زمینه های تربیت و آزمون را فراهم نموده است و از این پس نوبت انسان است که تصمیم بگیرد و راه بپوید.از این روست که شقاوت و سعادت انسان تنها در گرو انتخاب اوست.

آدمیزاده طرفه معجونی اســـت                  کز فرشته سرشته وز حیــــوان

گر رود سوی این شود به از این                  ور شود سوی آن شود کم از آن

     آیات سوره دهر که در آغاز درس آمد،بر تمامی این نکات اشاره می کند.خداوند می فرماید:ما انسان را از نطفه ای آمیخته-از اتسعداد های مختلف در او جهت امیال گوناگون-آفریدیم،تا این که بدین وسیله او را در معرض آزمون قرار دهیم،و از این رو او را شنوا و بینا قرار دادیم.ما او را به راه هدایت نمودیم و خیر و شر را بدو آموختیم.از این پس تصمیم با اوست،یا شکرگزار خواهد بود یا کفر پیشه و ناسپاس.

     این آیات به خوبی وجود اختیار و قدرت انتخاب را در انسان نشان می دهد،به گونه ای که اگر تنها همین آیه می بود،برای اثبات اختیار در انسان،از دیدگاه قرآن،کفایت می نمود.

 

نتیجه کلاس و درس

     افراد بشر در زندگی دنیا به دو دسته تقسیم می شوند؛شکر گزاران و کفر پیشگان. کفر پیشگان در آخرت گرفتار عذاب می شوند و همه شکر گزاران اهل نجاتند و به بهشت رضوان راه می یابند؛ولی اندکی از آنها هستند که در راه خدا پاک باخته اند و در انجام کارهای خیر پیشتازند.اینان در قرآن،به عنوان مقربان بارگاه ربوبی قلمداد شده اند.

 

*پرسش

1.چرا خداوند صفات و کششهای مختلفی را در انسان قرار داده است؟

2.خلقت انسان از«نطفه أمشاج»به چه معنا است؟

3.مردم در مدرسه و آزمون دنیا به چند دسته تقسیم می شوند؟

4.کدام یک از آیات درس مستقیماً بر اختیار انسان دلالت دارد؟توضیح دهید.

 

*پژوهش

1.از گرایشها و صفات مثبت و معنوی و گرایشهای حیوانی که در انسان قرار دارد،پنج مورد را بنویسید و اگر      آیه ای را به خاطر دارید،بازگو نمایید.

2.آیات155تا157سوره بقره را مطالعه نمایید و نکات آن را یک به یک توضیح دهید.

3.دو آیه15و16سوره فجر را در مورد امتحان و آزمون انسان بررسی نمایید.

 

 

 

نظر خود را اضافه کنید.

0
شرایط و قوانین.
  • هیچ نظری یافت نشد